NASA-in rover Perseverance otkrio je zapanjujuće dokaze o drevnim udarima asteroida koji su oblikovali krajolik Marsa. Ova otkrića potvrđuju koliko su drevni udari asteroida imali ulogu u evoluciji površine Crvenog planeta. Na rubu kratera Jezero, rover je pronašao slojeve stijena debljine 75 metara, poznate kao “Broom Point member”, koji su nastali ponovljenim udarima asteroida prije više od 3,9 milijardi godina, što ih čini jednim od najstarijih terena koje je Mars rover ikada istraživao.
Čitanje između slojeva: Zapis drevnih udaraca
Nakon uspona na zapadni rub kratera Jezero krajem 2024. godine, Perseverance je započeo detaljno ispitivanje okolnih lokacija. Podaci prikupljeni instrumentima rovera na “Broom Pointu” otkrili su šest različitih tipova stijena, uključujući breče – stijene sastavljene od kutnih fragmenata – koje se izmjenjuju sa slojevima sitnozrnate, pulverizirane kamene prašine. Fragmenti stijena unutar breča sadrže šupljine od plinskih mjehurića, što ukazuje na to da su nekoć bili rastopljeni.
- Prisutnost sićušnih, tamnih, staklastih kuglica unutar slojeva ključan je dokaz da su stijene nastale udarima asteroida, a ne vulkanskom aktivnošću.
- Najveće kuglice veličinom se podudaraju s onima izbačenim udarom asteroida Chicxulub na Zemlji, koji je uzrokovao izumiranje dinosaura.
- Ponovljeno pojavljivanje ovih različitih tipova stijena kroz debeli slijed ukazuje na to da su se visokorenergijski udarni događaji ponavljali iznova i iznova u ovoj regiji ranog Marsa.
Kako su se formirali slojevi stijena?
Način na koji su se ovi slojevi formirali sugerira interakciju s vodom ili ledom. Nekoliko slojeva izgleda kao da su nastali brzim tokovima krhotina, nalik onima na Zemlji kada rastopljena stijena dođe u kontakt s vodom ili ledom koji se trenutno pretvara u paru.
Kozmički jedan-dva udarac: Oblikovanje krajolika
Neki od slojeva na “Broom Pointu” nagnuti su pod kutovima većim od 80 stupnjeva, gotovo okomito, što je previše strmo da bi bilo uzrokovano samo udarom koji je stvorio krater Jezero. Znanstvenici sumnjaju da je kozmički “jedan-dva udarac” oblikovao ovaj krajolik davno. Prvo, kolosalni udar asteroida stvorio je bazen Isidis, jedan od najvećih udarnih bazena na Marsu, preokrenuvši i nagnuvši nekada ravne slojeve stijena. Kasnije, drugi asteroid je vjerojatno udario, formirajući krater Jezero, koji mjeri 45 kilometara u promjeru. Ovaj drugi udar je razbio i podigao već nagnute stijene u dramatične formacije koje rover danas vidi.
Za precizno određivanje vremena ovih događaja, tim Perseverancea prikupio je dva uzorka jezgre, nazvana “Bell Island” i “Main River”. Ako bi buduća misija vratila te uzorke na Zemlju, laboratorijsko datiranje moglo bi odrediti kada i koliko često su se događali drevni udari asteroida na ranom Marsu – a time i na mladoj Zemlji, čiji je vlastiti rani zapis o udarima izbrisan milijardama godina tektonike ploča.
Više o Perseveranceu
NASA-in Laboratorij za mlazni pogon (JPL) u Južnoj Kaliforniji, kojim upravlja Caltech za agenciju, izgradio je i upravlja operacijama rovera Perseverance u ime Direktorata za znanstvene misije agencije u Washingtonu, kao dio NASA-inog programa istraživanja Marsa.
Često postavljana pitanja (FAQ)
Perseverance je otkrio dokaze o drevnim udarima asteroida koji su oblikovali slojeve stijena na rubu kratera Jezero, poznate kao “Broom Point member”.
Otkrivene stijene na “Broom Point memberu” stare su više od 3,9 milijardi godina, što ih čini jednim od najstarijih terena ikada istraženih.
“Broom Point member” je slijed slojevitih stijena debljine 75 metara na rubu kratera Jezero, za koje se vjeruje da su nastale ponovljenim udarima asteroida.
